می‌خواهم یک پژوهش آزمایشی انجام دهم اما تعداد نمونه کافی نیست و توان آزمایش پایین می‌آید (جفت‌های همانند / طرح‌های درون آزمودنی)

جفت‌های همانند

در صورت عدم وجود آزمودنی به اندازه کافی، به شکلی که نتوان توان آزمایش را به میزان لازم افزایش داد، دو راه حل وجود دارد. راه حل اول ایجاد دسترسی به تعداد بیشتر آزمودنی با انجام آزمایش میدانی است و راه حل دوم کاربرد طرحی است که به کارگیری تعداد کمتری آزمودنی را مقدور سازد؛ یعنی طرح جفت‌های همانند. در این طرح همانندسازی و آرایش تصادفی به بهترین وجه در کنار هم به کار گرفته می‌شوند، همانندسازی برای کاهش تاثیر متعیرهای اضافی و آرایش تصادفی برای ایجاد و تحکیم اعتبار درونی.

در طرح جفت‌های همانند، ابتدا آزمودنی‌ها بر مبنای متغیری که با مقادیر متغیر وابسته ارتباط دارند، سنجیده می‌شوند (آزمون مقدماتی). سپس جفت‌هایی همانند ایجاد می‌گردند: آزمودنی‌هایی که نمراتی یکسان در آزمون به دست آورده‌اند.

طرح‌های درون آزمودنی

این طرح‌ها با طرح جفت‌های همانند شباهت زیادی دارند. در واقع اگر بخواهید هر دو نوع آزمایش را به کار برید، به دلایلی یکسان، نتایج کار تقریبا مشابه خواهد بود – گرچه منطق انجام هر دو آزمایش و زمینه ابتدایی آن دو یکی است، ولی شباهت‌های میان آن دو هنگامی آشکار می‌شود که توجه ما بیشتر به همین زمینه‌ها باشد، یعنی عواملی که باعث پیشبرد این دو شیوه می‌گردند.

تفاوت روند کار این دو شیوه آزمایش، از این مطلب ناشی می‌شود که در آزمایش درون آزمودنی، نمرات جمع آوری شده مربوط به تک آزمودنی‌ها هستند نه جفت‌های آنها؛ اما در زمینه آزمایش جفت‌های همانند، آزمایشگر هر جفت را به شکل تصادفی با اقدامات خود مواجه می‌سازد. ممکن است در یک جفت فرد اول با اقدام «الف» مواجه شود، در حالیکه در جفت دیگر، فرد اول با اقدام «ب» روبرو می‌شود.

محقق در طرح درون آزمودنی‌ها به شکل تصادفی به بررسی هر فرد، به طور جداگانه، می‌پردازد. برای برخی آزمودنی‌ها، اولین برخورد با اقدام «الف» خواهد بود و برای دیگران، اولین برخورد با اقدام «ب» صورت می‌پذیرد. درحالیکه آزمایشگر در روش جفت‌های همانند به شکلی تصادفی آزمودنی‌های هر جفت را با اقدامات خود مواجه می‌سازد، آزمایشگر در شیوه درون آزمودنی، شرکت کنندگان را به شکلی تصادفی با اقدامات آزمایش روبرو می‌کند.